سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
94
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
تحقيق آن در باب تشبيه گذشت و مثال آن همچون فرموده حقتعالى : فبشّرهم به عذاب اليم ( بشارت بده ايشان را به عذابى دردناك ) . شاهد در [ بشّرهم ] است كه استعارة به معناى [ انذرهم ] مىباشد يعنى بشارتى كه عبارتست از اخبار از چيزى كه در مخبرله سرور و نشاط ايجاد مىكند براى انذار استعاره آورده شده و انذار عبارتست از ضد بشارت و كيفيّت اين استعاره چنين است كه انذار را در جنس بشارت داخل كرده و از باب تهكّم و استهزاء از مصاديق آن قرار دادهايم . و نيز مانند : رأيت اسدا درحاليكه از [ اسد ] از باب تلميح شخص ترسو اراده شود . واضح است در آيه شريفه اجتماع تبشير و انذار به اعتبار واحد ممتنع است چنانچه در مثال اخير اجتماع شجاعت و ترس غيرممكن مىباشد شرح فارسى : توضيح قوله : او من كان ميتا فاحييناه : آيه ( 122 ) از سوره انعام . قوله : الاستعارة التهكّمية : استعاره تهكّميه آنست كه غرض از آن استهزاء و سخريه باشد . قوله : و التّمليحيّة : استعاره تمليحيّه آنست كه غرض از آن اين باشد كه شئ قبيح را به صورت شيئى مليح و نمكين بياورند . قوله : فبشّرهم به عذاب اليم : آيه ( 21 ) از سوره آل عمران متن و باعتبار الجامع قسمان ، لانّه امّا داخل فى مفهوم الطّرفين نحو :